مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
384
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
[ 220 ] رضا طعنى رضا طعنى ابتدا مجمر تخلص مىكرد ، ولى بعد از مدّتى به طعنى تخلص يافت . وى مدتى در مدرسهء خواجه پارسا به تحصيل علوم دينى پرداخت و سپس به شعر و شاعرى روى آورد . ازآنجاكه در اين فن ذوق سرشارى داشت ، به مراتب عالى دستيافت و به دربار امام قلى خان روى آورد . ولى پس از مدتى از دربار كنارهگيرى كرد و عزلت و گوشهگيرى را بر زرق و برق دنيا و تجمّلات دربار ترجيح داد . اين ابيات از اوست : « 1 » آن روز كه چين به زلف سنبل دادند * نظارهء روى گل به بلبل دادند بر بىخبران ذوق تجمّل دادند * خوارى به من و خار بدان گل دادند [ 221 ] زكريّا بن احمد بن يحيى بلخى قاضى ابو يحيى زكريا بن احمد بن يحيى بن موسى ختّ بن عبد ربه بن سالم بلخى حافظ ، در شهر بلخ و در يك خانوادهاى علمى و روحانى قدم به عرصهء وجود نهاد . جد و پدرش از علماى برجستهء زمان خود بشمار مىرفتند . وى دورهء مقدّماتى علوم متداول را در زادگاهش به اتمام رسانيد ، آنگاه براى تكميل تحصيلاتش بلخ را به قصد شام ترك گفت . وى از ويژگيهايى برخوردار بود ؛ از جمله بيانى نيكو و ديدگاهى وسيع داشت و بسيارى از مسائل را با دقت مطالعه مىكرد و در مباحثات و مناظرات زبانى روان شيوا داشت . وى از بزرگان شافعيّه بود . برخى از محققان او را به فتواى غريبه متهم مىكنند . « 2 »
--> ( 1 ) - دايرةالمعارف آريانا ، ج 3 ، ص 592 . ( 2 ) - طبقات الشافعيّة ، ابن قاضى شهبه ، ج 1 ، ص 110 .